[{"data":1,"prerenderedAt":283},["ShallowReactive",2],{"guide-toon-bolon-tsahim-garyn-useg":3,"guide-others-toon-bolon-tsahim-garyn-useg":259},{"id":4,"title":5,"body":6,"description":235,"extension":236,"faq":237,"icon":250,"meta":251,"navigation":252,"order":253,"path":254,"seo":255,"stem":256,"updated":257,"__hash__":258},"guides\u002Fzaavar\u002Ftoon-bolon-tsahim-garyn-useg.md","Тоон гарын үсэг ба цахим гарын үсэг — ялгаа, хуулийн хүчинтэй байдал",{"type":7,"value":8,"toc":227},"minimark",[9,18,23,33,56,60,63,86,93,97,103,106,170,173,194,198,205,221],[10,11,12,13,17],"p",{},"\"Цахим гарын үсэг\" ба \"тоон гарын үсэг\" гэдгийг ихэвчлэн ижил утгаар хэрэглэдэг ч хуулийн хувьд ",[14,15,16],"strong",{},"ялгаатай ойлголт",". Энэ ялгаа нь таны гэрээ, албан бичиг хуулийн хүчинтэй эсэхэд шууд нөлөөлнө.",[19,20,22],"h2",{"id":21},"хуулийн-тодорхойлолт","Хуулийн тодорхойлолт",[10,24,25,32],{},[26,27,31],"a",{"href":28,"rel":29},"https:\u002F\u002Flegalinfo.mn\u002Fmn\u002Fdetail?lawId=16390355252531",[30],"nofollow","Цахим гарын үсгийн тухай хууль"," (2021, шинэчилсэн найруулга)-ийн 4 дүгээр зүйлд:",[34,35,36,47],"ul",{},[37,38,39,42,43,46],"li",{},[14,40,41],{},"Цахим гарын үсэг"," (4.1.10) — гарын үсэг зурсан, эсхүл цахим тамга дарсан этгээдийг тодорхойлох цахим өгөгдөл. Энэ бол ",[14,44,45],{},"өргөн ойлголт",".",[37,48,49,52,53,46],{},[14,50,51],{},"Тоон гарын үсэг"," (4.1.3) — хуулийн 6.2-т заасан шаардлагыг хангасан цахим гарын үсэг. Өөрөөр хэлбэл цахим гарын үсгийн ",[14,54,55],{},"тусгай, найдвартай төрөл",[19,57,59],{"id":58},"тоон-гарын-үсгийн-шаардлага-62","Тоон гарын үсгийн шаардлага (6.2)",[10,61,62],{},"Тоон гарын үсэг нь:",[64,65,66,73,79],"ol",{},[37,67,68,69,72],{},"Өгөгдлийг ",[14,70,71],{},"хувийн түлхүүрээр"," шифрлэж, хувиргаж үүсгэгдсэн байх;",[37,74,75,78],{},[14,76,77],{},"Нийтийн түлхүүрээр"," эзэмшигчийг нь тодорхойлж, баталгаажуулах боломжтой байх;",[37,80,81,82,85],{},"Гарын үсэг зурсны дараа өгөгдөл ",[14,83,84],{},"өөрчлөгдсөн эсэхийг"," хэн ч шалгах боломжтой байх.",[10,87,88,89,92],{},"Энэ нь нийтийн түлхүүрийн дэд бүтэц (PKI) дээр суурилсан технологи бөгөөд англиар ",[14,90,91],{},"digital signature"," гэж нэрлэдэг.",[19,94,96],{"id":95},"хуулийн-хүчинтэй-байдал","Хуулийн хүчинтэй байдал",[10,98,99,100],{},"Хуулийн 6.3-т: ",[14,101,102],{},"\"Тоон гарын үсэг нь бичмэл гарын үсэгтэй адил хүчинтэй байна.\"",[10,104,105],{},"Энэ заалт нь тоон гарын үсэгт хамаарна. Тиймээс:",[107,108,109,123],"table",{},[110,111,112],"thead",{},[113,114,115,118,121],"tr",{},[116,117],"th",{},[116,119,120],{},"Энгийн цахим гарын үсэг",[116,122,51],{},[124,125,126,138,149,160],"tbody",{},[113,127,128,132,135],{},[129,130,131],"td",{},"Жишээ",[129,133,134],{},"Скан хийсэн гарын үсэг, дэлгэцэн дээр зурсан зураг, \"Зөвшөөрч байна\" товч",[129,136,137],{},"Гэрчилгээ олгогчийн гэрчилгээгээр зурсан гарын үсэг",[113,139,140,143,146],{},[129,141,142],{},"Хэн зурсныг баталгаажуулах",[129,144,145],{},"Сул",[129,147,148],{},"Нийтийн түлхүүр, гэрчилгээгээр",[113,150,151,154,157],{},[129,152,153],{},"Зурсны дараах өөрчлөлтийг илрүүлэх",[129,155,156],{},"Үгүй",[129,158,159],{},"Тийм",[113,161,162,165,168],{},[129,163,164],{},"Бичмэл гарын үсэгтэй адил хүчинтэй (6.3)",[129,166,167],{},"Хуулиар шууд биш",[129,169,159],{},[10,171,172],{},"Мөн:",[34,174,175,181,184,191],{},[37,176,177,180],{},[14,178,179],{},"16 нас"," хүрсэн хүн тоон гарын үсэг хэрэглэж болно (6.1).",[37,182,183],{},"Албан тушаалтан албан үүргээ гүйцэтгэхдээ тоон гарын үсэг хэрэглэж болно (6.4).",[37,185,186,187,190],{},"Хуулийн этгээдийн тоон гарын үсгийн хэлбэр нь ",[14,188,189],{},"цахим тамга"," (7 дугаар зүйл).",[37,192,193],{},"Гарын үсэг зурсан цагийг эрх бүхий цаг тэмдэглэгээний үйлчилгээгээр баталгаажуулна (9 дүгээр зүйл).",[19,195,197],{"id":196},"гэрээнд-аль-нь-тохирох-вэ","Гэрээнд аль нь тохирох вэ?",[10,199,200,201,204],{},"Маргаан үүсэх магадлалтай, хуулийн хүчинтэй байдал чухал гэрээнд ",[14,202,203],{},"тоон гарын үсэг"," ашиглах нь зөв. Учир нь гэрээг хэн, хэзээ зурсан, дараа нь өөрчлөгдөөгүй гэдгийг техникийн хувьд нотлох боломжтой.",[10,206,207,211,212,215,216,220],{},[26,208,210],{"href":209},"\u002F","isign"," дээрх гэрээнд талууд тусгай зөвшөөрөлтэй олгогчийн гэрчилгээтэй ",[14,213,214],{},"тоон гарын үсгээр"," зурдаг. Хэрэв танд тоон гарын үсэг хараахан байхгүй бол ",[26,217,219],{"href":218},"\u002Fzaavar\u002Ftoon-garyn-useg-avah","хэрхэн авах заавар","-ыг үзнэ үү.",[222,223,224],"blockquote",{},[10,225,226],{},"Энэхүү нийтлэл нь мэдээллийн зориулалттай бөгөөд хуулийн зөвлөгөө биш.",{"title":228,"searchDepth":229,"depth":229,"links":230},"",2,[231,232,233,234],{"id":21,"depth":229,"text":22},{"id":58,"depth":229,"text":59},{"id":95,"depth":229,"text":96},{"id":196,"depth":229,"text":197},"Цахим гарын үсэг (e-signature) ба тоон гарын үсэг (digital signature) юугаараа ялгаатай, аль нь бичмэл гарын үсэгтэй адил хүчинтэй болохыг Цахим гарын үсгийн тухай хуулиар тайлбарлав.","md",[238,241,244,247],{"question":239,"answer":240},"Цахим гарын үсэг бүр хуулийн хүчинтэй юу?","Хуулийн 6.3-т бичмэл гарын үсэгтэй адил хүчинтэй гэж заасан нь тоон гарын үсэг. Скан хийсэн гарын үсэг, дэлгэц дээр зурсан зураг зэрэг энгийн цахим гарын үсэг ийм хүчин автоматаар эдлэхгүй.",{"question":242,"answer":243},"Тоон гарын үсэг ямар хуулиар зохицуулагддаг вэ?","Улсын Их Хурлаас 2021 оны 12 дугаар сарын 17-нд баталсан Цахим гарын үсгийн тухай хууль (шинэчилсэн найруулга). Өмнөх хууль 2011 онд батлагдсан байсан.",{"question":245,"answer":246},"Байгууллагын тоон гарын үсэг юу вэ?","Хуулийн 7 дугаар зүйлд зааснаар хуулийн этгээдийн тоон гарын үсгийн хэлбэр нь цахим тамга юм.",{"question":248,"answer":249},"e-signature болон digital signature гэж юу вэ?","Англиар e-signature (electronic signature) нь цахим гарын үсэг, digital signature нь нийтийн түлхүүрийн дэд бүтцэд (PKI) суурилсан тоон гарын үсгийг хэлдэг.","i-lucide-scale",{},true,3,"\u002Fzaavar\u002Ftoon-bolon-tsahim-garyn-useg",{"title":5,"description":235},"zaavar\u002Ftoon-bolon-tsahim-garyn-useg","2026-09-29","MK6F_bZPw-vHumJ6DpToWqv9FTmJ6Y2v7QkD9Z_FwSw",[260,265,270,271,277],{"path":218,"title":261,"description":262,"order":263,"icon":264},"Иргэний тоон гарын үсэг хэрхэн авах вэ — заавар","Тоон гарын үсгийг төрөөс үнэгүй (G-Sign) эсвэл Tridum, Monpass, New Compass зэрэг тусгай зөвшөөрөлтэй олгогчоос хэрхэн авах, ямар бичиг баримт хэрэгтэйг алхам алхмаар тайлбарлав.",1,"i-lucide-key-round",{"path":266,"title":267,"description":268,"order":229,"icon":269},"\u002Fzaavar\u002Fgaryn-useg-zurah-programm","Гарын үсэг зурах программ — утас, компьютероор тоон гарын үсэг зурах","Тоон гарын үсгийн программыг хаанаас татах, гэрээ баримтад утсаараа (G-Sign апп) эсвэл компьютер дээр токеноор хэрхэн гарын үсэг зурахыг алхам алхмаар тайлбарлав.","i-lucide-monitor-smartphone",{"path":254,"title":5,"description":235,"order":253,"icon":250},{"path":272,"title":273,"description":274,"order":275,"icon":276},"\u002Fzaavar\u002Fgaryn-useg-shalgah","PDF баримтын тоон гарын үсэг хүчинтэй эсэхийг хэрхэн шалгах вэ","Гэрээ, албан бичгийн тоон гарын үсэг жинхэнэ эсэх, баримт өөрчлөгдөөгүй, гэрчилгээ хүчинтэй байсныг хэрхэн шалгахыг тайлбарлав. isign дээр үнэгүй шалгана.",4,"i-lucide-shield-check",{"path":278,"title":279,"description":280,"order":281,"icon":282},"\u002Fzaavar\u002Fdocx-gov-mn","docx.gov.mn — Албан бичиг солилцооны дундын систем гэж юу вэ","docx.gov.mn (DocX) нь төрийн байгууллагуудын албан хэрэг хөтлөлтийн системүүдийг холбож албан бичиг солилцдог дундын систем. Хэн ашигладаг, тоон гарын үсэг хэрхэн оролцдогийг тайлбарлав.",5,"i-lucide-landmark",1792651705418]