[{"data":1,"prerenderedAt":220},["ShallowReactive",2],{"guide-garyn-useg-shalgah":3,"guide-others-garyn-useg-shalgah":196},{"id":4,"title":5,"body":6,"description":172,"extension":173,"faq":174,"icon":187,"meta":188,"navigation":189,"order":190,"path":191,"seo":192,"stem":193,"updated":194,"__hash__":195},"guides\u002Fzaavar\u002Fgaryn-useg-shalgah.md","PDF баримтын тоон гарын үсэг хүчинтэй эсэхийг хэрхэн шалгах вэ",{"type":7,"value":8,"toc":163},"minimark",[9,18,23,44,51,55,62,88,91,103,112,116,123,127,147,151],[10,11,12,13,17],"p",{},"Тоон гарын үсэгтэй гэрээ, албан бичиг хүлээн авсан бол түүнд итгэхээсээ өмнө гарын үсэг нь ",[14,15,16],"strong",{},"жинхэнэ, хүчинтэй"," эсэхийг шалгах хэрэгтэй. Зургаар хуулсан гарын үсгээс ялгаатай нь тоон гарын үсгийг техникийн аргаар шалгах боломжтой.",[19,20,22],"h2",{"id":21},"хэрхэн-шалгах-вэ-isign-дээр","Хэрхэн шалгах вэ — isign дээр",[24,25,26,35,38,41],"ol",{},[27,28,29,34],"li",{},[30,31,33],"a",{"href":32},"\u002Fvalidate","Гарын үсэг шалгах"," хуудас руу орно.",[27,36,37],{},"Тоон гарын үсэгтэй PDF файлаа чирж оруулна.",[27,39,40],{},"\"Шалгах\" товч дарна.",[27,42,43],{},"Гарын үсэг бүрийн дүн (Хүчинтэй \u002F Хүчингүй \u002F Тодорхойгүй), хэн, хэзээ зурсныг харна. Нарийвчилсан тайлангаас шалгалт бүрийн үр дүнг үзэж болно.",[10,45,46,47,50],{},"Шалгалт ",[14,48,49],{},"үнэгүй",", бүртгүүлэх шаардлагагүй.",[19,52,54],{"id":53},"шалгагч-юуг-шалгадаг-вэ","Шалгагч юуг шалгадаг вэ?",[10,56,57,58,61],{},"PDF баримтын тоон гарын үсгийн стандарт нь ",[14,59,60],{},"PAdES"," (ETSI EN 319 142). Шалгагч дараах зүйлсийг шалгана:",[24,63,64,70,76,82],{},[27,65,66,69],{},[14,67,68],{},"Баримтын бүрэн бүтэн байдал"," — гарын үсэг зурсны дараа баримтын агуулга өөрчлөгдөөгүй эсэх (хэш тохирох эсэх).",[27,71,72,75],{},[14,73,74],{},"Гэрчилгээний гинж"," — гарын үсэг зурсан хүний гэрчилгээ итгэмжлэгдсэн гэрчилгээ олгогчийн үндсэн гэрчилгээ хүртэл холбогдож байгаа эсэх.",[27,77,78,81],{},[14,79,80],{},"Хүчингүй болгосон эсэх"," — гарын үсэг зурах үед гэрчилгээ хүчингүй болоогүй байсныг CRL эсвэл OCSP-оор.",[27,83,84,87],{},[14,85,86],{},"Гарын үсэг зурсан цаг"," — итгэмжлэгдсэн цаг тэмдэглэгээ (RFC 3161) байгаа эсэх.",[10,89,90],{},"Эдгээр нь Цахим гарын үсгийн тухай хуулийн шаардлагатай нийцдэг:",[92,93,94,97,100],"ul",{},[27,95,96],{},"6.2 — гарын үсэг зурсны дараа өгөгдөл өөрчлөгдсөн эсэхийг шалгах боломжтой байх;",[27,98,99],{},"9 дүгээр зүйл — гарын үсэг зурсан цагийг цаг тэмдэглэгээгээр баталгаажуулах;",[27,101,102],{},"22.1 — гэрчилгээ олгогч олгосон, түдгэлзүүлсэн, хүчингүй болгосон гэрчилгээгээ вэбсайтдаа нийтлэх.",[10,104,105,106],{},"Эх сурвалж: ",[30,107,111],{"href":108,"rel":109},"https:\u002F\u002Flegalinfo.mn\u002Fmn\u002Fdetail?lawId=16390355252531",[110],"nofollow","Цахим гарын үсгийн тухай хууль",[19,113,115],{"id":114},"урт-хугацааны-хүчин-lta","Урт хугацааны хүчин (LTA)",[10,117,118,119,122],{},"Гэрчилгээ 1–5 жилийн хугацаатай байдаг бол гэрээ түүнээс урт хугацаанд хадгалагдана. ",[14,120,121],{},"PAdES-B-LTA"," түвшний гарын үсэг нь хүчингүй болгох мэдээлэл, баримтын цаг тэмдэглэгээг баримт дотроо хадгалдаг тул гэрчилгээний хугацаа дууссаны дараа ч гарын үсгийг шалгах боломжтой.",[19,124,126],{"id":125},"үр-дүнг-хэрхэн-ойлгох-вэ","Үр дүнг хэрхэн ойлгох вэ?",[92,128,129,135,141],{},[27,130,131,134],{},[14,132,133],{},"Хүчинтэй"," — баримт өөрчлөгдөөгүй, гэрчилгээ итгэмжлэгдсэн, гарын үсэг зурах үед хүчинтэй байсан.",[27,136,137,140],{},[14,138,139],{},"Хүчингүй"," — дээрх шалгалтын аль нэг нь амжилтгүй. Баримт өөрчлөгдсөн байж болзошгүй тул анхааралтай хандана уу.",[27,142,143,146],{},[14,144,145],{},"Тодорхойгүй"," — шалгалтыг бүрэн гүйцэтгэх мэдээлэл дутуу (жишээ нь хүчингүй болгох мэдээлэл авч чадаагүй). Энэ нь гарын үсэг хуурамч гэсэн үг биш.",[19,148,150],{"id":149},"гэрээгээ-шалгагдахуйц-байдлаар-зуруулах","Гэрээгээ шалгагдахуйц байдлаар зуруулах",[10,152,153,157,158,162],{},[30,154,156],{"href":155},"\u002F","isign"," дээр гэрээг талууд тоон гарын үсгээр зурж, хэн, хэзээ зурсан бүртгэл (audit trail)-тэй хадгална. Тоон гарын үсэг байхгүй бол ",[30,159,161],{"href":160},"\u002Fzaavar\u002Ftoon-garyn-useg-avah","хэрхэн авах заавар","-ыг үзнэ үү.",{"title":164,"searchDepth":165,"depth":165,"links":166},"",2,[167,168,169,170,171],{"id":21,"depth":165,"text":22},{"id":53,"depth":165,"text":54},{"id":114,"depth":165,"text":115},{"id":125,"depth":165,"text":126},{"id":149,"depth":165,"text":150},"Гэрээ, албан бичгийн тоон гарын үсэг жинхэнэ эсэх, баримт өөрчлөгдөөгүй, гэрчилгээ хүчинтэй байсныг хэрхэн шалгахыг тайлбарлав. isign дээр үнэгүй шалгана.","md",[175,178,181,184],{"question":176,"answer":177},"Гарын үсэг шалгахад төлбөр төлөх үү?","Үгүй. isign-ийн гарын үсэг шалгах хуудас үнэгүй бөгөөд бүртгүүлэх шаардлагагүй.",{"question":179,"answer":180},"Гэрчилгээний хугацаа дууссан бол гарын үсэг хүчингүй болох уу?","Заавал биш. Гарын үсэг зурах үед гэрчилгээ хүчинтэй байсан, цаг тэмдэглэгээ болон хүчингүй болгох мэдээлэл баримтад хадгалагдсан (PAdES-B-LTA) бол хугацаа дууссаны дараа ч шалгах боломжтой.",{"question":182,"answer":183},"Шалгалт \"Хүчингүй\" гэж гарвал юу гэсэн үг вэ?","Баримт гарын үсэг зурсны дараа өөрчлөгдсөн, гэрчилгээ итгэмжлэгдсэн олгогчоос олгогдоогүй, эсвэл гарын үсэг зурах үед гэрчилгээ хүчингүй болсон байж болно. Дэлгэрэнгүй тайлангаас шалтгааныг нь харна уу.",{"question":185,"answer":186},"Word (docx) файлын гарын үсгийг шалгаж болох уу?","isign-ийн шалгагч PDF баримтад зориулагдсан. Тоон гарын үсэгтэй PDF файлаа оруулна уу.","i-lucide-shield-check",{},true,4,"\u002Fzaavar\u002Fgaryn-useg-shalgah",{"title":5,"description":172},"zaavar\u002Fgaryn-useg-shalgah","2026-09-29","kQbCwRQzRdXafM2nKa9kl2ruVOSCfWxj4Lnfas7cXNs",[197,202,207,213,214],{"path":160,"title":198,"description":199,"order":200,"icon":201},"Иргэний тоон гарын үсэг хэрхэн авах вэ — заавар","Тоон гарын үсгийг төрөөс үнэгүй (G-Sign) эсвэл Tridum, Monpass, New Compass зэрэг тусгай зөвшөөрөлтэй олгогчоос хэрхэн авах, ямар бичиг баримт хэрэгтэйг алхам алхмаар тайлбарлав.",1,"i-lucide-key-round",{"path":203,"title":204,"description":205,"order":165,"icon":206},"\u002Fzaavar\u002Fgaryn-useg-zurah-programm","Гарын үсэг зурах программ — утас, компьютероор тоон гарын үсэг зурах","Тоон гарын үсгийн программыг хаанаас татах, гэрээ баримтад утсаараа (G-Sign апп) эсвэл компьютер дээр токеноор хэрхэн гарын үсэг зурахыг алхам алхмаар тайлбарлав.","i-lucide-monitor-smartphone",{"path":208,"title":209,"description":210,"order":211,"icon":212},"\u002Fzaavar\u002Ftoon-bolon-tsahim-garyn-useg","Тоон гарын үсэг ба цахим гарын үсэг — ялгаа, хуулийн хүчинтэй байдал","Цахим гарын үсэг (e-signature) ба тоон гарын үсэг (digital signature) юугаараа ялгаатай, аль нь бичмэл гарын үсэгтэй адил хүчинтэй болохыг Цахим гарын үсгийн тухай хуулиар тайлбарлав.",3,"i-lucide-scale",{"path":191,"title":5,"description":172,"order":190,"icon":187},{"path":215,"title":216,"description":217,"order":218,"icon":219},"\u002Fzaavar\u002Fdocx-gov-mn","docx.gov.mn — Албан бичиг солилцооны дундын систем гэж юу вэ","docx.gov.mn (DocX) нь төрийн байгууллагуудын албан хэрэг хөтлөлтийн системүүдийг холбож албан бичиг солилцдог дундын систем. Хэн ашигладаг, тоон гарын үсэг хэрхэн оролцдогийг тайлбарлав.",5,"i-lucide-landmark",1792651705418]